Odyologlarda Genel İş Stresi ve Çalışma Koşullarının Sessiz İstifa Tutumuna Etkisi

Abstract

Amaç: Sessiz istifa kavramı, gerçek bir istifa ya da işten ayrılma niyeti taşımayan çalışanın yalnızcagörev tanımıyla sınırlı kalması ve bunun ötesinde herhangi bir ekstra çaba göstermemesi ilekarakterize davranışsal bir durumu tanımlamaktadır. Sessiz istifaya yol açabilecek faktörler arasındaiş-yaşam dengesi, ücretlendirme, yönetici özellikleri, ödül ve ceza sistemleri, terfi olanakları gibiçeşitli örgütsel ve bireysel etkenler yer almaktadır. Bu faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan sessiz istifa,bireyin mesleğine yönelik tutumunu olumsuz yönde etkileyebilmekte ve kariyer gelişimi açısındandezavantajlara neden olabilmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı odyologlardasosyodemografik özelliklerin, çalışma koşullarının ve genel iş stresinin sessiz istifa tutumu üzerindekietkisini incelemektir.Yöntem: Kesitsel ve ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen çalışmaya, 22-65 yaş aralığında olan,odyoloji lisans mezunu ve aktif olarak çalışan 98 gönüllü odyolog dahil edilmiştir. Veriler, çevrim içiplatformlar aracılığıyla gönüllülük esasına dayalı olarak toplanmış ve katılımcılardan bilgilendirilmişonam alınmıştır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, 9 maddeden oluşan ve5’li Likert tipinde değerlendirilen Genel İş Stresi Ölçeği ile kişisel düşünce, olumlu tutum ve mobbingalgısı olmak üzere üç alt boyuttan oluşan ve toplam 34 madde içeren Sessiz İstifa Tutum Ölçeğikullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 27 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizsürecinde tanımlayıcı istatistikler, normallik testleri, Spearman korelasyon analizi, basit doğrusalregresyon analizi ile iki grup karşılaştırmaları için Mann-Whitney U testi ve üç ve üzeri grupkarşılaştırmaları için Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır.Bulgular: Katılımcıların genel iş stresi (2.68±1.00) ve sessiz istifa düzeylerinin (2.73± 0.67) ortaseviyede olduğu belirlenmiştir. Alt boyutlar incelendiğinde, mobbing algısının (3.84±0.65) diğerboyutlara kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Korelasyon analizi sonuçları, genel iş stresi ilesessiz istifa arasında pozitif ve güçlü bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = 0.699, p<0.001). Regresyonanalizi sonuçlarına göre genel iş stresi, sessiz istifa tutumunun anlamlı bir yordayıcısıdır (β = 0.745, p< 0.001) ve varyansın %55.5’ini açıklamaktadır. Alt boyutlar incelendiğinde, genel iş stresinin kişiseldüşünce üzerinde güçlü ve pozitif (β = 0.721, p<0.001), mobbing algısı üzerinde orta düzeyde pozitif(β = 0.530, p<0.001) ve olumlu tutum üzerinde zayıf ve negatif etkisi olduğu belirlenmiştir (β = -0.206, p = 0.042). Çalışma koşullarına göre yapılan analizlerde, fazla iş yükü, hafta sonu ve resmitatillerde çalışma, yönetim ile iletişim sorunları ve izin kullanımında yaşanan problemlerin sessizistifa, genel iş stresi, kişisel düşünce ve mobbing algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklaroluşturduğu görülmüştür (p<0.05). Buna karşın vardiyalı çalışma ve prim alma değişkenlerine göreistatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Sosyodemografik değişkenlerincelendiğinde ise yaş, öğrenim durumu ve çalışma alanına göre sessiz istifa düzeylerinde istatistikselolarak anlamlı farklılık bulunmazken, gelir durumu ve günlük çalışma süresine göre istatistiksel olarakanlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0.05).Sonuç: Elde edilen bulgular, sessiz istifa tutumunun bireysel özelliklerden ziyade iş stresi ve çalışmakoşullarıyla daha yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle iş yükü, izin kullanımındayaşanan problemler ve yönetimle iletişim gibi örgütsel faktörlerin, sessiz istifa eğilimini artıran önemliunsurlar olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, sağlık çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesive iş stresinin azaltılmasına yönelik müdahalelerin geliştirilmesi önem taşımakta olup, konuya ilişkindaha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.