Diyabetik retinopatide inflamatuar bir belirteç olarak suPAR: OKT korelasyonları ve klinik sonuçları/ SuPAR as an inflammatory biomarker in diabetic retinopathy: OCT correlations and clinical outcomes

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, diyabetik retinopatili (DRP) hastalarda serum soluble ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü (suPAR) düzeylerini ölçmek ve retinopati olmayan diyabetes mellitus hastaları (DM) ve sağlıklı gönüllülerin serum düzeyleri ile karşılaştırmaktır. Materyal ve Metod: Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı'nda Şubat–Nisan 2026 tarihleri arasında yürütülen bu kesitsel çalışmaya toplam 156 katılımcı dahil edildi. Katılımcılar; DRP'li hastalar (n=52), DM'li hastalar (n=58) ve sağlıklı kontroller (n=53) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Tüm katılımcılarda serum suPAR, IL-1β, VEGF, CRP ve HbA1c düzeyleri ölçüldü; OKT ile santral maküla kalınlığı (SMK) ve koroid vasküler indeksi (KVİ) değerlendirildi. İstatistiksel analizde Kruskal-Wallis, One-Way ANOVA, Spearman korelasyonu ve çok değişkenli lineer regresyon yöntemleri kullanıldı. Bulgular: Serum suPAR düzeyleri DRP grubunda (medyan: 11,11 ng/mL), hem DM grubuna (7,69 ng/mL) hem de kontrol grubuna (6,62 ng/mL) kıyasla istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı biçimde yüksek bulundu (p<0,001). suPAR; IL-1β (rs=0,496), VEGF (rs=0,509), HbA1c (rs=0,450) ve SMK (rs=0,222) ile anlamlı pozitif korelasyon gösterdi. Çok değişkenli lineer regresyon analizinde DRP varlığı (β=0,492, p<0,001), IL-1β (β=0,375, p<0,001) ve VEGF (β=0,173, p=0,034), suPAR'ın bağımsız belirleyicileri olarak saptandı ve bu üç değişken birlikte suPAR varyansının %62,6'sını açıkladı. CRP her iki diyabetik grupta yüksek olmakla birlikte DRP ile DM grupları arasında ayrım yapamadı (p=0,541). KVİ gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi (p=0,972). Sonuç: Bu çalışma, suPAR'ın diyabetik retinopatide demografik, klinik ve biyokimyasal değişkenlerden bağımsız olarak yükselebildiğini; inflamatuvar (IL-1β) ve anjiyojenik (VEGF) süreçlerle güçlü korelasyon sergilediğini ortaya koymaktadır. suPAR, retinopatisi olmayan diyabetik bireylerden retinal mikrovasküler tutulumu olanları ayırt edebilme kapasitesiyle CRP'ye kıyasla daha özgül bir biyobelirteç adayı olarak öne çıkmaktadır. Bu bulguların prospektif ve daha geniş örneklemli çalışmalarla doğrulanması, suPAR'ın klinik izlemdeki rolünün belirlenmesi açısından gereklidir. Anahtar Kelimeler: suPAR, diyabetik retinopati, diyabetik maküler ödem, inflamatuvar biyobelirteç, VEGF, IL-1β, optik koherens tomografi, santral maküla kalınlığı