Yaşlılarda antikolinerjik ilaç yükünün Alzheimer hastalığı ve Lewy cisimcikli demansta mortaliteye etkisi/ The impact of anticholinergic drug burden on mortality in older adults with Alzheimer's disease and dementia with Lewy bodies

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, Alzheimer hastalığı (AH) ve Lewy cisimcikli demans (LCD) tanılı yaşlı bireylerde Drug Burden Index (DBI) ile hesaplanan antikolinerjik ve sedatif ilaç yükünün mortalite ve kapsamlı geriatrik değerlendirme parametreleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif kohort çalışmaya, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Geriatri Polikliniği'nde takip edilen 65 yaş ve üzeri AH ve LCD tanılı hastalar dahil edildi. Kapsamlı geriatrik değerlendirme kapsamında bilişsel durum Mini Mental Durum Değerlendirme Testi (MMSE) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), fonksiyonel durum Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri ve Lawton-Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri ölçekleri, beslenme durumu Mini Nütrisyonel Değerlendirme (MNA), sarkopeni riski SARC-F ve denge-yürüme performansı Tinetti ile Timed Up and Go testleri kullanılarak değerlendirildi. Antikolinerjik ve sedatif etkiye sahip ilaçlara maruz kalma düzeyini niceliksel olarak değerlendiren Drug Burden Index (DBI) ile hastalar yük yok, düşük yük ve yüksek yük gruplarına ayrıldı. Birincil sonlanım noktası tüm nedenlere bağlı mortalite olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya toplam 392 hasta dahil edildi; bunların 270'i (%68,9) AH ve 122'si (%31,1) LCD tanılıydı. Hastaların ortalama yaşı 85,17±7,01 yıl olup katılımcıların %74,7'si kadındı. AH grubunda artan antikolinerjik yük; daha yüksek sarkopeni riski (SARC-F, p=0,009), artmış fonksiyonel bağımlılık (Barthel, p=0,007), bozulmuş denge ve yürüme performansı (Tinetti, p=0,049) ve kötüleşmiş beslenme durumu (MNA, p=0,036) ile ilişkili bulundu. Buna karşın bilişsel durum (MMSE), depresif belirtiler (GDS) ve düşme öyküsü açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. LCD grubunda ise antikolinerjik yük ile geriatrik değerlendirme parametreleri arasında anlamlı ilişki izlenmedi. Tüm örneklemde ortalama sağkalım süresi 47,07 ay (SE=1,54; %95 GA: 40,90–57,10) olarak bulundu. AH hastalarında ortalama sağkalım süresi 50,10 ay (SE=1,85; %95 GA: 43,62–68,38), LCD hastalarında ise 40,22 ay (SE=2,62; %95 GA: 20,84–51,16) olup LCD grubunda sağkalım anlamlı olarak daha kısa bulundu (log-rank p=0,003). Antikolinerjik ilaç yükü ile sağkalım arasında ne AH grubunda (p=0,147) ne de LCD grubunda (p=0,943) anlamlı ilişki saptandı. Sonuç: DBI ile hesaplanan antikolinerjik ve sedatif ilaç yükü, Alzheimer hastalığı ve Lewy cisimcikli demansta mortalite ile ilişkili bulunmamıştır. Bununla birlikte özellikle Alzheimer hastalarında yüksek antikolinerjik yük; kırılganlık, sarkopeni riski, fonksiyonel bağımlılık, denge-yürüme performansında bozulma ve malnütrisyon ile ilişkilidir. Buna karşılık Lewy cisimcikli demans hastalarında antikolinerjik yük ile ne mortalite ne de geriatrik değerlendirme parametreleri arasında anlamlı ilişki gösterilememiştir. Lewy cisimcikli demanslı hastalarda sağkalım Alzheimer hastalarına göre belirgin olarak daha kısa olmasına rağmen, antikolinerjik yük bu farklılığı açıklamamaktadır. Bu bulgular, demanslı yaşlı bireylerde antikolinerjik ilaç yükünün mortaliteden çok fonksiyonel ve nutrisyonel sonuçlar üzerinde klinik önem xiv taşıdığını düşündürmekte ve düzenli ilaç gözden geçirme stratejilerinin gerekliliğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Lewy Cisimcikli Demans, Antikolinerjik Yük, Drug Burden Index, Mortalite, Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme